Δείκτες Κοινωνίας

Σε ονομαστικά ευρώ το 2025 (11.700 €) είναι 2,2% κάτω από το 2010 (11.963 €) — αυτό αναφέρουν τα δημοσιεύματα. Όμως η σειρά ΔΕΝ είναι αποπληθωρισμένη: ο σωρευτικός πληθωρισμός 2010-2024 ήταν 20,2% (Eurostat, HICP). Αναγμένο σε ευρώ του 2010, το διάμεσο εισόδημα του 2025 αντιστοιχεί σε 9.735 € — δηλαδή 18,6% χαμηλότερο, όχι 2,2%. Ο πάτος ήταν το 2016 (7.500 €). ΠΡΟΣΟΧΗ ΣΤΗ ΧΡΟΝΙΑ ΑΝΑΦΟΡΑΣ: η έρευνα EU-SILC του έτους Χ καταγράφει εισοδήματα του Χ-1, οπότε το «2025» είναι τα εισοδήματα του 2024 — γι' αυτό ο αποπληθωρισμός γίνεται με τον δείκτη του 2024. Σε μονάδες αγοραστικής δύναμης (PPS) η ίδια σειρά δείχνει +8% από το 2010: οι δύο αριθμοί δεν συγκρούονται, μετρούν άλλο πράγμα — το PPS συγκρίνει με το ευρωπαϊκό επίπεδο τιμών κάθε έτους, και η Ελλάδα έγινε συγκριτικά φθηνότερη χώρα. Το 2025 η Ελλάδα είναι στο 51% του μέσου όρου ΕΕ-27 (11.700 € έναντι 22.939 €) — η ίδια βάση χρησιμοποιείται παρακάτω στην κάρτα «Επιβάρυνση καυσίμων».

ΤΟ ΕΥΡΗΜΑ ΔΕΝ ΕΙΝΑΙ ΤΟ ΠΟΣΟΣΤΟ ΑΛΛΑ Η ΠΟΡΕΙΑ ΤΟΥ ΧΑΣΜΑΤΟΣ: το 2010 η Ελλάδα ήταν στο 82,4% με την ΕΕ στο 57,3%, διαφορά 25 μονάδες. Έκτοτε η ΕΕ βελτιώθηκε κατά 15 μονάδες ενώ η Ελλάδα επιδεινώθηκε κατά 5 — η διαφορά σχεδόν διπλασιάστηκε, στις 44,6 μονάδες. Η κορυφή ήταν 94,3% το 2015. Είναι δείκτης ΑΥΤΟΑΝΑΦΟΡΑΣ από την EU-SILC: μετρά τι δηλώνουν τα νοικοκυριά, όχι λογαριασμούς — και γι' αυτό ακριβώς πιάνει τη βιωμένη πίεση που δεν φαίνεται στο εισόδημα.

Είναι δείκτης αυτοαναφοράς από την EU-SILC: το όριο της «απρόβλεπτης δαπάνης» ορίζεται από κάθε χώρα με βάση το εθνικό όριο της σχετικής φτώχειας, όχι με σταθερό ποσό σε ευρώ, άρα το ποσό διαφέρει από χώρα σε χώρα.

Η κορυφή ήταν 45,5% το 2015. Η υποχώρηση έκτοτε είναι πραγματική αλλά η απόσταση από την Ευρώπη δεν έχει κλείσει: το 2010 η Ελλάδα ήταν στο 18,1% με την ΕΕ στο 10%. Ο δείκτης μετρά ΒΑΡΟΣ σε σχέση με το εισόδημα, άρα ανεβαίνει και όταν πέφτουν τα εισοδήματα με σταθερά ενοίκια.

Είναι δείκτης ΑΥΤΟΑΝΑΦΟΡΑΣ από την έρευνα EU-SILC: μετρά τι δηλώνουν τα νοικοκυριά, όχι θερμοκρασία σε βαθμούς. Αυτό δεν τον κάνει λιγότερο έγκυρο — τον κάνει μέτρηση της βιωμένης στέρησης, που είναι και το ζητούμενο.

Ως τις 16/10/2026 η σύγκριση κούτσαινε: η ευρωπαϊκή σειρά σταματούσε στο 2023 (15,2%) και το ελληνικό 2024 συγκρινόταν με περυσινό ευρωπαϊκό νούμερο. Με τη δημοσίευση του 2024 για την ΕΕ (15,06%) τα δύο έτη ταιριάζουν και το χάσμα δεν αλλάζει. ΤΟ ΠΟΣΟΣΤΟ ΑΝΕΒΗΚΕ ΧΩΡΙΣ ΤΑ ΝΟΙΚΟΚΥΡΙΑ ΝΑ ΠΛΗΡΩΣΟΥΝ ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΑ, και αυτό είναι ολόκληρο το εύρημα. Σε σταθερά ευρώ 2024 η ίδια πληρωμή ανά κάτοικο ήταν 657 € το 2010 και είναι 656 € το 2024 — μηδενική πραγματική μεταβολή. Αυτό που άλλαξε είναι ο παρονομαστής: η συνολική δαπάνη υγείας ανά κάτοικο έπεσε 17,6% σε πραγματικές τιμές (2.324 € → 1.915 €) και η δημόσια 27,5% (1.602 € → 1.161 €). Το βάρος δηλαδή ΔΕΝ μετακινήθηκε από το κράτος στο νοικοκυριό· το κράτος αποσύρθηκε και η δαπάνη συρρικνώθηκε συνολικά. ΤΙ ΔΕΝ ΤΕΚΜΗΡΙΩΝΕΤΑΙ ΑΠΟ ΑΥΤΑ ΤΑ ΝΟΥΜΕΡΑ: αν η φροντίδα που αντιστοιχούσε στα 409 € που χάθηκαν απλώς δεν έγινε, ή αν έγινε φθηνότερα — ο δείκτης μετρά ευρώ, όχι περιστατικά, και δεν απαντά σε αυτό. Η κορυφή του ποσοστού ήταν 37,2% το 2014. ΤΙ ΔΕΝ ΜΕΤΡΑ: αν η ιδιωτική δαπάνη πηγαίνει σε νόμιμη ή παράνομη υπηρεσία — αυτό δεν είναι στατιστικό μέγεθος και δεν το καταγράφει καμία υπηρεσία.

Το μόνο σκέλος της δαπάνης υγείας που δεν διαβάζεται από λογιστήριο. Η ΕΛΣΤΑΤ καταρτίζει το Σύστημα Λογαριασμών Υγείας «από κάτω προς τα πάνω», ανά χρηματοδοτικό φορέα: για το κράτος, τον ΕΟΠΥΥ, τις ιδιωτικές ασφαλιστικές (μέσω της ΕΑΕΕ), τους ΟΤΑ και την Εκκλησία υπάρχουν λογιστικές εγγραφές — μετρημένα ευρώ. Για τα νοικοκυριά δεν υπάρχει· η μόνη πηγή είναι η Έρευνα Οικογενειακών Προϋπολογισμών, δηλαδή ΑΥΤΟΑΝΑΦΟΡΑ δείγματος 6.198 νοικοκυριών (ΕΟΠ 2024, από 7.288 αρχικό), αναγμένη στον πληθυσμό. Ο αριθμός επαληθεύεται: η ΕΟΠ 2024 δίνει μέση ετήσια δαπάνη ανά άτομο 8.740,20 € με την «Υγεία» στο 7,8%, δηλαδή ≈682 € — έναντι 656 € που δίνει η Eurostat. Δεν είναι ανεξάρτητη επιβεβαίωση: είναι η ίδια πηγή. ΑΡΑ Ο,ΤΙ ΔΕΝ ΠΙΑΝΕΙ Η ΕΡΕΥΝΑ, ΔΕΝ ΥΠΑΡΧΕΙ ΣΤΟ ΝΟΥΜΕΡΟ. Η απόδειξη του ιδιωτικού γιατρού και το φάρμακο του φαρμακείου δηλώνονται· οι άτυπες πληρωμές όχι — έρευνα σε 2.741 άτομα βρήκε άτυπες πληρωμές σε ~32,4% των εισαγωγών σε δημόσια νοσοκομεία, και η μεθοδολογία της ΕΛΣΤΑΤ δεν αναφέρει τον περιορισμό αυτόν πουθενά. Το 34,2% είναι επομένως ΚΑΤΩ ΟΡΙΟ: ό,τι λάθος έχει, το έχει προς τα κάτω. Τέλος, ο δείκτης ταξινομεί ΕΥΡΩ, όχι επισκέψεις: ραντεβού σε συμβεβλημένο με ΕΟΠΥΥ γιατρό σπάει στα δύο — η συμμετοχή στα νοικοκυριά, το υπόλοιπο στην κοινωνική ασφάλιση.

Σε ευρώ, το 2024 — το τελευταίο κοινό έτος μετά τη δημοσίευση της ευρωπαϊκής τιμής στις 15/10/2026 — η Ελλάδα δίνει 656 € και η ΕΕ 614 €. Παραπλήσια ποσά· η Ελλάδα είναι 7% ΠΑΝΩ από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο, όχι διπλάσια. Η εικόνα είναι η ίδια και στο 2023, το προηγούμενο κοινό έτος (624 € έναντι 581 €, +7%) — δηλαδή δεν είναι εύρημα μιας χρονιάς. Το ποσοστό βγαίνει διπλάσιο επειδή ο παρονομαστής είναι μικρός: συνολική δαπάνη υγείας 1.819 € ανά κάτοικο έναντι 3.826 € στην ΕΕ το 2023 — για το 2024 δεν έχουμε ακόμη τα δύο συνολικά μεγέθη στη σειρά μας, γι' αυτό η ανάλυση του παρονομαστή μένει στο 2023. Ο Έλληνας δηλαδή πληρώνει από την τσέπη του λίγο παραπάνω από τον μέσο Ευρωπαίο, ενώ το κράτος του πληρώνει το ένα τρίτο (1.112 € έναντι 3.069 €). ΠΡΟΣΟΧΗ: η σειρά είναι σε ΟΝΟΜΑΣΤΙΚΑ ευρώ, μη αποπληθωρισμένη. Αναγμένη σε σταθερές τιμές με τον HICP, η πληρωμή του 2010 (546,52 €) αντιστοιχεί σε 657 € του 2024 — δηλαδή τα 656 € του 2024 είναι πρακτικά η ΙΔΙΑ πραγματική δαπάνη. Ολόκληρη η ονομαστική άνοδος είναι πληθωρισμός.

Είναι όμως το μόνο μέγεθος του συστήματος που μεγαλώνει πραγματικά: σε σταθερές τιμές τα 48,25 € του 2010 αντιστοιχούν σε 58 € του 2024, άρα η πραγματική αύξηση είναι 62%, με το μισό της να έχει γίνει μόλις στα δύο τελευταία έτη (68 € το 2022 → 94 € το 2024). Στο ίδιο διάστημα η δημόσια δαπάνη ανά κάτοικο έπεσε 27,5% σε πραγματικές τιμές. ΔΕΝ ΕΧΕΙ ΣΕΙΡΑ ΑΝΑΦΟΡΑΣ ΕΕ, ΚΑΙ ΕΙΝΑΙ ΚΕΝΟ ΤΗΣ ΠΗΓΗΣ: το Eurostat δεν δημοσιεύει συγκεντρωτικό EU27_2020 για τον κωδικό HF21 σε ευρώ ανά κάτοικο, ενώ για τις ίδιες πληρωμές (HF3) στο ίδιο dataset το δημοσιεύει κανονικά. Δεν συγκρίνουμε με τη Γερμανία παρότι υπάρχει τιμή (87 € το 2024): η γερμανική υποχρεωτική ιδιωτική ασφάλιση ταξινομείται αλλού στο SHA, οπότε η σύγκριση του HF21 θα μετρούσε διαφορετικά πράγματα με το ίδιο όνομα.

Ισχύει και εδώ η προειδοποίηση του παρονομαστή: ο δείκτης είναι λόγος προς το ΑΕΠ. Δεν καλύπτει τις ιδιωτικές πληρωμές των νοικοκυριών, που στην Ελλάδα είναι από τις υψηλότερες της ΕΕ — άρα η συνολική δαπάνη για υγεία είναι μεγαλύτερη από αυτό που δείχνει το γράφημα, αλλά την πληρώνει ο ασθενής.

Ο δείκτης ανεβαίνει αργά και σταθερά παντού στην ΕΕ, οπότε διαβάζεται καλύτερα ως έλεγχος για απότομες πτώσεις παρά ως ετήσια επίδοση.

Ακολουθούν Φινλανδία 45%, Κύπρος και Πολωνία 41%, Ισπανία 40%· χαμηλότερα η Δανία με 19%. Στην Ελλάδα είναι το ΠΙΟ ΣΥΧΝΑ δηλωμένο πρόβλημα υγείας από την εργασία — στην ΕΕ πρώτη είναι η γενική κόπωση (37%). Την ίδια περίοδο ανέβηκαν στην Ελλάδα και οι πονοκέφαλοι/κόπωση ματιών (33%→43%) και τα μυοσκελετικά (28%→35%). ΤΙ ΕΙΔΟΥΣ ΜΕΤΡΗΣΗ ΕΙΝΑΙ: τηλεφωνική έρευνα της Ipsos για την EU-OSHA, 1.009 εργαζόμενοι στην Ελλάδα, 31 Μαρτίου-12 Απριλίου 2025, σύνολο 28.220 στην ΕΕ. Μετρά τι ΔΗΛΩΝΟΥΝ οι εργαζόμενοι, όχι κλινική διάγνωση — και δεν ξεχωρίζει αν η διαφορά με άλλες χώρες οφείλεται σε χειρότερες συνθήκες ή σε μεγαλύτερη προθυμία να ονομαστεί το πρόβλημα. Δύο μόνο σημεία (2022, 2025)· επόμενο κύμα αναμένεται ~2028 και δεν παρακολουθείται αυτόματα.